camera’s uit Dresden #1 Pentona – 1956

Trioplan

Dat was het toverwoord. Met die oude – toen nog betaalbare – Trioplan lenzen kon je kennelijk prachtige effecten bereiken. Eindelijk had ik dus een keer een antwoord op de vraag wat ik voor mijn verjaardag wilde krijgen: Doe mij maar een Trioplan!
En jawel, gekocht op de Flohmarkt im Mauerpark in Berlijn kreeg ik van mijn oudste zoon en zijn vriendin een Trioplan objectief. Het enige probleem was dat het geen losse, verwisselbare lens was, maar een objectief dat muurvast gemonteerd zat in een mij onbekende camera, de Pentona. Eigenlijk was ik even teleurgesteld, maar dat duurde slechts korte tijd want ik raakte geïntrigeerd door dat cameraatje. Hoe oud is het eigenlijk? Wie heeft het gemaakt? En ook hoe zou het zijn om er mee te fotograferen?

Praktijktest

Dat laatste was eenvoudig genoeg om achter te komen. In 2014 was het nog geen enkel probleem om kleinbeeldfilm te kopen; drie kleurenfilmpjes van 36 opnames ISO 200 kostten (inclusief ontwikkelen) slechts €6,95 bij de HEMA. Natuurlijk was het wel wennen als verwende gebruiker van volautomatische DSLR’s met auto-focus objectieven.

Beschikbare sluitertijden en diafragma’s op het Trioplan objectief. Het tuutje links is de aansluiting voor synchronisatie van een flitser op de ‘cold-shoe’.

Scherpstellen werd een kwestie van inschatten van de afstand, ook wel guessomatic genoemd. De Pentona heeft geen ingebouwde lichtmeter en mijn losse lichtmeter was ik al jaren kwijt. Als workaround maakte ik voor iedere opname op film een foto met een digitale compactcamera en koos dan op de Pentona een combinatie van beschikbare sluitertijd (1/30, 1/60 of 1/125) en diafragma (f/3.5 >> f/22) die overeenkwam met de gewenste belichting.

In tegenlicht komt het lenskarakter het best tot zijn recht.

Weer fotograferen op film was heerlijk. In plaats van zeven beelden per seconde maakte ik nu misschien zeven foto’s in een uur. Zelfs het wachten tot het filmpje terugkwam van de ontwikkelcentrale was eerder spannend dan vervelend. Ook bleek het interessant om meer uit te zoeken en te leren over de achtergrond van de camera. Zo kwam ik terecht op sites als camera-wiki.org en dresdner-kameras.de waar een schat aan informatie is te vinden. Bovenal (her-)ontdekte ik het plezier in een bijna ‘vergeten’ manier van fotograferen en kwam ik er achter dat je op rommelmarkten en in kringloopwinkels soms prachtige camera’s of lenzen kunt vinden voor heel bescheiden prijzen. Het verzamelvirus had ongenadig toegeslagen.

Een beeldteller die als vanzelf een glimlach op je gezicht brengt.

Historie

Terug naar de Pentona, of eigenlijk de Pentona I, want er kwam ook een Pentona II. De Pentona is een tamelijk eenvoudige zoekercamera voor kleinbeeldfilm. Toch had de camera toen hij in 1956 werd gepresenteerd op de Leipziger Frühjahrsmesse een aantal kenmerken die toentertijd zeker modern waren zoals: flitssynchronisatie, automatische beeldteller en beveiliging tegen dubbelopnames en opnames zonder film in de camera.

De Ernemannturm als logo van Zeiss Ikon in het leatherette, latere modellen dragen het KW-logo.

De Pentona was de laatste camera die nog ontwikkeld werd door de VEB Zeiss Ikon Dresden voor de naamsverandering in Kamera Werke Niedersedlitz in 1958. Zeiss Ikon AG werd in 1926 de grootste camerafabrikant van Europa door het samengaan van vier roemruchte Dresdner camera-fabrikanten die we later nog vaker zullen tegenkomen: Ernemann, ICA, Goerz en Contessa-Nettel. Na een jarenlang conflict over de naam na de tweede wereldoorlog bleef na 1958 alleen het West-Duitse Zeiss Ikon AG Stuttgart over. Ook op de Pentona camera’s is nog iets terug te vinden van de veranderingen achter de schermen. Op sommige camera’s vind je het KW (Kamera Werke) logo in het leatherette en bij andere de Ernemannturm.

Het Trioplan objectief met ‘gütezeichen’ S voor Sonderklasse en de rode V die aangeeft dat het objectief voorzien is van een coating (Vergütung).

Verzamelen

Daarnaast zijn er voor de verzamelaar nog een heel stel andere details om op te letten bij een Pentona. Grootste onderscheid is natuurlijk welk objectief gebruikt is. Naast het Trioplan 3.5/45 objectief kun je ook een Meritar 3.5/45 en een Domiplan 2.8/45 vinden in een Pentona. Sommige objectieven zijn gecoat en voorzien van het Gütezeichen S, andere zonder coating hebben het Gütezeichen 1. Daarnaast zijn er twee verschillende sluiters toegepast. Meest algemeen is de Priomat 00 sluiter met 1/30, 1/60, 1/125 en B, maar er bestaan ook Pentona’s met de hoogwaardige Prestor RVS sluiter met tijden van 1 tot 1/500 seconde. Sommige sluiters zijn voorzien van een Gütezeichen 1 en de Ernemannturm.

Type-nummer 251 in een Pentona met ‘Fabrikations Nummer’ 5070 467, een niet zo vaak voorkomend model.

Behalve de camera’s voor de Duitse markt zijn er ook exportmodellen gemaakt met de afstandschaal in feet in plaats van meters, opdruk ‘Made in Germany’ en een andere maat statiefaansluiting. Tot slot bestaan er nog twee verschillende varianten van de Ernemannturm en kan de camera al dan niet zijn voorzien van een ‘Betriebsnummer’. Kortom, genoeg variabelen om iedere Pentona op de rommelmarkt toch even goed te bekijken!

Op de kortste scherpstelafstand van net geen meter is de camera precies scherp.

One Reply to “camera’s uit Dresden #1 Pentona – 1956”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *